תרגום לעברית الترجمة للعبرية

הליכה שקטה עם נרות בפארק הסלעים

مسيرة صامتة مع الشموع في منتزه الصخور

נושא

נשים מכסרא ביחד עם נשים עושות שלום ושכנים מהאזור ליוו את משפחת אבו חמיד בהליכה שקטה עם נרות אל פארק הסלעים, למקום שבו  נמצאה גופתה של בתם. להיות אתם בכאב, לחשוב איך למנוע את המשך האלימות.

המרחק מביתי לכסרא הוא 2 ק"מ של דרך עפר בין חורש טבעי לחלקות זיתים של תושבי הכפר. כשאומרים כסרא אני חושבת על פארק הסלעים. לשם הייתי מגיעה עם ילדי הקטנים שאהבו לטפס על הסלעים הטבעיים. יופי של מקום. שלווה גלילית.

במקום היפה הזה נרצחה וג'דאן, נערה בת 16 שמשפחתה גרה ברחוב הסמוך לפארק. החשוד ברצח מכפר סמיע השכן. כסרא וסמיע הם כפרים שכנים עם מועצה מקומית משותפת ובית ספר תיכון משותף. איך מתמודדים שני כפרים צמודים זה לזה במציאות הטראגית שנכפתה עליהם, רוצח מכפר אחד, נרצחת מכפר שני, בית ספר משותף, מועצה משותפת?

אל הכאב וההתמודדות האישית של המשפחות, הכאב, הזעם והפחד של השכנים והתושבים בכל כפר, ההתארגנות של המוסדות ואנשי המקצוע, הצטרפו נשים וגברים מהאזור שהאירוע זעזע אותם, שהמרקם העדין בין הכפרים הדאיג אותם והמסורת של עין תחת עין הפחידה אותם מאד.

ניצן גורדון פעילה בנשים עושות שלום, מייסדת עמותת יחד מעבר למילים  שתחום פעילותה קשור בהתמודדות עם כאב, מספרת:

"כשהגיעה ההודעה על הרצח בפארק הסלעים הזדעזעתי, התגובה הראשונה שלי הייתה איך זה יכול להיות, במקום היפה הזה.. הרגשתי שיותר בחיים לא אלך לשם. אבל אחר-כך, באחד הערבים כשיצאתי לריצה בקור ובגשם, נזכרתי פתאום במה שקרה בשנת 2004 כשלימדתי בלימודי שלום בבולטימור. איך באמצע שנת הלימודים בחור צעיר שם קץ לחייו, הוא תלה את עצמו על עץ במקום מרכזי באוניברסיטה, ואיך שקרתה הטרגדיה התגובה הראשונה של ההנהלה היתה לעקור את העץ כדי שלא ישאר זכר למעשה. חברה שלי, קלי, ארגנה באותו ערב תפילה. היא חילקה נרות והובילה את כולם אל העץ, וכשעמדנו מסביבו במעגל. חלק מהסטודנטים פחדו להתקרב, אז היא הלכה ונגעה בעץ, שלחה אהבה והזמינה את כל מי שרוצה ומסוגל לגעת ולשלוח אהבה ממש במקום הזה.

אני זוכרת שזה השאיר עלי רושם עמוק. כשרצתי בלילה חשבתי: ניצן, את שמאפשרת לאנשים להרגיש את הכאב כדי שלא יעבירו אותו מעצמם הלאה, כדי שלא ימשיך מעגל האלימות, את רוצה לברוח ויותר לא לבוא למקום שבו קרתה הטרגדיה? יש פה שתי קהילות כואבות, ויש מקום כל כך יפה בטבע, אז הבנתי שדווקא עכשיו צריך לבוא לשם, להיות אתם, לא להשאיר אותם לבד.

כשסיפרתי לאנשים קיבלתי תגובות טובות. פניתי אל רונית פוליצר רכזת תנועת נשים עושות שלום באזור. בהתחלה היו לה הרבה חששות. יש עכשיו מתח גדול בין כסרא לסמיע, חשבה שעדיף לחכות. אבל אני הרגשתי שזה הזמן. דווקא בחנוכה, החג שבו אנו מתחברים לאור שבתוכנו ומשקפים את האור החוצה. דוקא עכשיו.

גבי, בעלה של רונית שעובד באזור דיבר עם אנשים מסמיע ומכסרא והם מאד התרגשו לשמוע שלמישהו מחוץ לכפר אכפת, ושאנשים מהאזור רוצים לעשות משהו.

רונית יצרה קשר עם נאדיה חמדאן, רכזת נעמ"ת בכפרים הדרוזים בצפון ופעילה בנשים עושות שלום. הן חשבו ליזום מפגש עם נשים משני הכפרים כדי לחשוב ביחד איך לקדם פעילות משותפת.  אבל בי נשארה התחושה שעכשיו זה זמן המעשים. לא דיבורים. התקשרתי לנאדיה ואמרתי: עכשיו. ככה אני מרגישה. היה בי גם פחד. התחושות שלי היו חזקות אבל היה גם חשש מנקמת דם. פחדתי שאם יראו אותנו שם יהיה כעס למה אנחנו באים למקום. ובכל זאת היתה לי תחושה שזה הדבר הנכון. זה היה לי מאד ברור.

קמנו בשבת ליום סגרירי. הגשם ירד. האם יבואו אנשים? אבל אותי הגשם לא מפחיד. נעמוד עם מטריות וזו תהיה גם איזו סוג של גבורה. ואם לא יבואו אז אבוא לבד. כך הרגשתי. זה הזמן. ובאמת זה היה נכון. רונית היתה שותפה נפלאה, יצרה את הקשר עם נשים עושות שלום. ונאדיה עזרה ביצירת קשר עם נשות המקום".

ביום שבת אחה"צ הצטרפתי לניצן ולרונית ולנאדיה, לנשים מכסרא ולנשים עושות שלום מהאזור. ישבנו בבית ההורים. ניצן פנתה למשפחה ולשכנות ובקשה שהן יעזרו לנו כי אנחנו רוצות לדעת איך אפשר לתמוך. לא תמיד אנחנו יודעים מה אנשים צריכים, וחשוב לדעת להקשיב לבקשות שלהם. אחר-כך יצאנו מהבית והלכנו אל פארק הסלעים.

ניצן  מספרת שכשהיו בבית המשפחה נודע לה שהאמא רצתה ללכת לפארק הסלעים כבר כמה ימים. רצתה להרגיש את הזוועה, זה כל הזמן היה בראש שלה. "הקהילה להרגשתי לא יכלה להכיל את הכאב הכבד מנשוא ולא היה האומץ לרדת עם האמא למקום. הם היו זקוקים למישהו מבחוץ שיגיע עם ההתכוונות הזו. צריך את השלישי, שלא קשור, שיכול לעזור. התפקיד שלנו היה מאד חשוב. בעזרתנו המשפחה והחברות ירדו עם האם לזעוק את הזעקה על הבת, ולהדליק את הנר.  הם הלכו ראשונים. האבא חיבק את האמא. היא עצרה במדרגות ופרצה בבכי. האבא שאל האם היא רוצה להמשיך והיא אמרה כן. ואז כשהיו במקום של הרצח, לא ידעתי שזה המקום, הגשתי לה נר. והנר הדולק כבה ברוח. האם זעקה והתפללה על הבת שלה. ואז האבא אמר תדליקי את הנר זאת הבת שלנו. היא הדליקה ושמה יחד עם כל הנרות"

עמדנו מסביב בגשם, הדלקנו נרות והנחנו על האדמה על יד הנר של ההורים. רונית דיברה על הסולידריות הנשית ועל הרצון של נשים עושות שלום להיות עמן. נאדיה דיברה בערבית ואני חשבתי כמה ברגע הכואב הזה חשובה שפת אם. עמדנו עם מטריות במקום שבו נמצאה הנערה והסתכלנו על הנרות. הקשבתי לסיפורים של הנשים מכסרא על הנערה, על משפחתה. על אנשים אחרים בכפר. אחת הנשים הביאה את מה שכתב וצייר הבן שלה. סיפרה איך הרצח השפיע עליו. על הפחד שלו. "הוא לא מעיז לצאת מהבית. אפילו לשירותים צריך שנלווה אותו" אמרה. עוד ועוד נשים סיפרו, אפשר היה להרגיש את הכאב באוויר, וכמה חשוב להתאסף ביחד ולהקשיב. הגשם ירד אבל אנחנו נשארנו שם גם אחרי שהמשפחה חזרה לביתה והמשכנו לדבר.

חשוב שיהיה המשך. ניצן מעוניינת לשמור על קשר עם הנשים שבעזרתן ארגנה את צעדת הנרות השקטה בפארק הסלעים. ליצור קבוצת נשים שתהיה מוכנה להיפגש עם השכנות מסמיע כדי להוביל מהלך משותף שישפיע על האקלים העוין בין שני הכפרים, אולי בעזרת תאטרון פלייבק היא מציעה. רונית מספרת על רצון של אנשים משני הכפרים לפעול ביחד עם תנועת נשים עושות שלום כדי להכיר את השפה של התנועה שמדברת על רגשות ועל דיאלוג בין שני הצדדים. אולי מאוחר יותר יהיה אפשר להקרין את הסרט על נשות ליבריה, לבחון את הדברים דרך מציאות טרגית רחוקה של מלחמת אחים, ללמוד ממנה על הכוח הנשי ועל היכולת לגרש את השטנה ולהאיר את האפלה.

 


 

نساء من كسرى مع نساء يصنعون السلام والقرى المجاورة رافقوا بهدوء وهم يحملون الشموع، عائلة ابو احمد الى حديقة الصخور, المكان الذي تم به العثور على جثة ابنتهم.

من اجل ان نشعر بوجعهم, ولنفكر كيف يمكن منع استمرارية العنف

يبعد منزلي عن كسرى مسافة 2 كيلومتر من خلال طريق ترابية بين اراضي الزيتون التابعة لأهل القرية. عندما يقولون كسرى انا فكر في حديقة الصخور. كنت اذهب اليها مع اطفالي الذين كانوا يحبون التسلق على الصخور الطبيعية. مكان جميل يبث شعور بالسلام.

في هذا المكان الجميل قتلت وجدان، فتاة تبلغ 16 عاما وتسكن عائلتها في الشارع المقابل للحديقة.

المتهم بالقتل من سكان قرية كفر سميع المجاورة. كسرى وكفر سميع هم قريتين متجاورتين يتبعون لنفس المجلس المحلي وايضا نفس المدارس. كيف ستواجه كل من القريتين الحقيقة المأساوية التي حلت به، قاتل من قرية واحدة، القتيلة من القرية الثانية، مدرسة مشتركة، مجلس مشترك؟

الألم والمواجهة الشخصية للعائلات، الألم والغضب والخوف من الجيران وسكان كل قرية،  المؤسسات والمهنيين، مشاركة النساء والرجال من المنطقة الذين شعروا بصدمة من الحادث، بالاضافة لقرب هاتين القريتين من بعضهم اثار القلق في النفوس، وتقليد العين بالعين أخافهم كثيرا.

نيتسا جوردون ناشطة في حركة نساء يصنعن السلام, مؤسسة جمعية "معا ما وراء الكلمات" التي تتناول موضوع التعامل مع الألم، قالت:

"عندما تلقيت رسالة عن عملية القتل في حديقة الصخور صُدمت, ردي الأول كان كيف يعقل ان يحدث شيئا كذلك, في هذا المكان الجميل...شعرت انه لا يمكنني ان ارجع الى هذا المكان مرة اخرى. لكن بعد ذلك، في احدى الليالي عندما خرجت للهرولة في البرد والمطر, تذكرت فجأة ما حدث في سنة 2004 حين درست عن دراسات السلام في بولتيمور. كيف أنه في منتصف السنة الدراسية قام شاب صغير بالانتحار، قام الشاب بتعليق نفسه على شجرة في مركز الجامعة,  وكرد اولي على هذه الحادثة المأساوية قامت ادارة الجامعة باقتلاع الشجرة كي لا تبقى ذكرى لعملية الانتحار. قامت صديقتي كالي في المساء بالتحضير لصلاة. قامت بتوزيع الشموع وقادت الجميع الى الشجرة، وعندما وقفنا حولها بشكل دائري، قسم من الطلاب خافوا من الاقتراب، فقامت هي بلمس الشجرة، أرسلت الحب لنا، وقامت بدعوة كل من يريد ويستطيع ان يلمس الشجرة وليرسل الحب من هذا المكان.

انا اتذكر ان الامرترك انطباعا عميقا في قلبي. عندما ركضت ليلا كنت افكر: نيتسان، انت من  تمكنين الناس من الشعور بالألم من اجل ان لا يمر عليهم، من اجل الا تستمر دورة الألم، هل تريدين الهرب والا تأتي مرة اخرى الى المكان الذي حصلت فيه المأساة؟ يوجد هنا مجتمعين يتأذون، ويوجد مكان جميل في الطبيعة، وأدركت انه يجب ان اذهب الى ذلك المكان، ان اكون معهم، الا اتركهم وحدهم.

عندما اطلعت الناس بعملي على ما اردت فعله سمعت ردود جيدة. توجهت الى المسؤولة عن حركة نساء يصنعن السلام في المنطقة. في البداية كانت مترددة. الان يوجد توتر كبير بين كسرى وسميع، ظنت انه يجب ان ننتظر. لكن انا شعرت ان هذا هو الوقت المناسب. بالذات في الحانوكا (عيد الأنوار)، العيد الذي بواسطته نتواصل مع النور الموجود داخلنا ونظهر هذا النور الى الخارج. هذا هو الوقت.

جابي، زوج رونيت الذي يعمل في المنطقة، قام بالتواصل مع اشخاص من سميع وكسرى واندهشوا لسماع ان هنالك من يهتم بالقضية وليس من اهل القريتين. وان هناك أشخاص من المنطقة يريدون ان يصنعوا شيئا.

قامت رونيت بالتواص مع نادية حمدان, مركزت نعمت في القرى الدرزية وناشطة في حركة النساء يصنعن السلام, فكروا بالشروع للقاء نساء القريتين من اجل ان نفكر سويا كيف من الممكن القيام بأنشطة مشتركة. لكنني لازلت مع الشعور الذي يقول ان الان هو وقت الفعل، وليس وقت المحادثات. كلمت نادية وقلت لها: الان. انا اشعر بذلك. كان لدي شعور بالخوف. كانت مشاعري قوية جدا لكن كان خوف من الانتقام. خفتُ من ردة فعلهم عندما يجدونا ذاهبين الى ذلك المكان. بالرغم من ذلك كان لدي شعور واضح جدا بأنني قمت بالعمل الصحيح.  

يوم السبت كان يوم ماطر, هل سيأتي الناس؟. انا شخصيا لا اخاف من المطر. سنقف مع المظلات اذ سيكون هذا ايضا نوع من البطولة. سأذهب حتى وأن كنت وحدي. شعرت بأنه هذا هو الوقت، وبالفعل. كانت رونيت شريكة رائعة، قامت بالاتصال مع نساء يصنعن السلام ونادية قامت بالاتصال مع النساء من القرية.

في يوم السبت، في ساعات الظهيرة انضممت الى نيتسان، رونيت ونادية، لنساء من كسرى ونساء صانعات السلام من المنطقة. جلسنا في بيت العائلة. نيتسان توجهت الى العائلة وطلب منهم ان يساعدونا لأننا نريد ان نعرف كيف من الممكن ان ندعمهم. نحن لا نستطيع ان نعرف ما هي حاجات الاخر، من المهم ان نعرف ونستمع لطلباتهم. بعد ذلك خرجنا من المنزل وذهبنا الى حديقة الصخور.

تقول نيتسان أنه عندما كانت في بيت العائلة بُلغت ان الأم أرادت ان تذهب الى الحديقة منذ عدة أيام. أرادت ان تشعر بالرعب الذي كان يرافقها في رأسها. "لن يستطع المجتمع المتواجدين به ان يشعر بالألم الكبير ولم تكن هناك القدرة للذهاب مع امي الى مكان وقوع الجريمة. كان بحاجة اللى الطرف الثالث الذي يستطيع تقديم المساعدة. كان وظيفتنا ذات اهمية كبيرة، بواسطة مساعدتنا استطاعت العائلة والأصدقاء البكاء على ابنتهم وإشعال الشمعة. في البداية ذهبوا الام والأب، قام الاب باحتضان الام التي وقفت عند الدرج وانفجرت بالبكاء، سألها الأب اتريد ان تكمل طريقها وأجابت بنعم. وعندما وصلوا الى مكان وقوع الجريمة الذي لم اكن على العلم به قدمت لها شمعة. اشعلت الشمعة ولكن الريح اطفأها، صرخاتها على ابنتها وصلت لها. قال الاب للام اضيئي الشمعة انها ابنتنا فأشعلتها مره اخرى ووضعتها بجانب باقي الشموع.

وقفنا في الخلف تحت المطر، وضعنا الشموع على الأرض بجانب شموع والديها، تحدثت رونيت عن  تضامن النساء والرغبة في الوقوف بجانبهن. تحدثت نادية باللغة العربية وكم من المهم في مثل هاذ الموقف ان نتحدث بلغة الأم. وقفنا مع المظلات في المكان التي تواجدت به الفتاة ونظرنا الى الشموع. استمعت الى قصص الناس من قرية كسرى عن الفتاة وعائلتها وعن ناس أخرين في القرية. احدى النساء احضرت معها ما كتب ورسم ابنها وكيف اثر ذلك في نفسه وعلى الخوف الذي يشعر به، وقالت :" أنه لا يجرأ على الخروج من المنزل حتى عندما يريد الدخول الى الحمام يجب ان نرافقه". الكثير من النساء تحدثن، يمكننا ان نشعر بالوجع الموجود. وكم من المهم ان نجتمع معا ونستمع. هطل المطر وبقينا هناك مستمرين بالحديث حتى بعد ذهاب العائلة الى منزلهم.

مهم ان يكون هنالك تكمله. اهتمت نيتسان بالحفاظ على علاقة مع النساء اللواتي ساعدن على تنظيم مسيرة الشموع الهادئة في حديقة الصخور. لبناء جمعية نساء تكون جاهزة للقاء مع النساء المجاورات من كفرسميع من اجل قيادة تحرك مشترك للتأثير على صفو العلاقة بين القريتين، عرضت انه من الممكن ذلك عن طريق عرض مسرحي.  تحدثت رونيت عن رغبة نساء القريتين بالعمل معا من اجل حركة نساء يصنعن السلام من اجل ان يتعرفوا على لغة الحركة التي تتحدث عن المشاعر وعن المحادثة بين الجهتين. ربما في وقت اخر سيكون بامكاننا عرض فيلم عن نساء ليبيريا، لدراسة الأمور من خلال الواقع المأساوي البعيد للحرب الأهلية ولنتعلم منها عن قوة النساء وقدرتهن على ابعاد الكراهية وتسليط الضوء على الظلام.

ترجمة الطالبة الجامعية نور ذباح


חגית לביא حاجيت لافي:

תושבת 'חרשים'. פעילה ב'נשים עושות שלום',  כותבת ועורכת ב'דוגרינט'. ואם נשאר לה זמן כותבת גם סיפורים..
לבלוג של חגית לביא


תגובות

פרסום תגובה חדשה

ערך מאפיין זה ישאר פרטי ולא יוצג באופן ציבורי.
CAPTCHA
בדיקה זו מיועדת לוודא שהינך חי ונושם ואינך מחשב המפיץ ספאם

 

 

* indicates required