תרגום לערבית الترجمة للعربية

ג'מילה וליאורה מנהלות אל"ס – אזרחים למען סביבה - מדברות על המצב

جميلة وليؤورا مديرات "اليس"- مواطنون من اجل البيئة - تتحدثن عن الوضع

נושא

"בימים שבהם ניכור מביא עוד יותר ניכור, משתפי הפעולה ממשיכים לשתף פעולה. והמסקנה: ככל שיהיו יותר שיתופי פעולה, כך נצליח להוריד את מפלס השנאה" – כן, גם משפטים כאלו מופיעים בראיון, אבל לא רק...

הראיון נערך במסגרת "מה נשמע בגליל?" - פרוייקט ראיונות שטח. דצמבר 2015 - פברואר 2016
לרשימת כל הראיונות

 

עו"ד ג'מילה הרדל-ואכים מראמה וליאורה אמיתי מחרשים מנהלות ביחד את עמותת אל"ס כבר  10שנים. אל"ס התחילה לפעול בגליל בשנת 1990 ומזה כמה שנים התרחבה לכל הארץ. יש להן ניסיון רב בעיסוק בנושאים רגישים, עימותים עם השלטונות לא מבהילים אותן.

אבל היום לנהל מאבקים סביבתיים זה לא רק להתע/אמת עם השלטונות ומנגנוני הניהול, זה לעבוד באווירה עכורה שמתפשטת ברחוב, פחד על רקע לאומי וחוסר בטחון אישי. אני פוגשת אותן במשרדן שבחרשים בסקרנות רבה ובתהייה כדי להבין איך המצב משפיע על כל אחת באופן אישי, והאם הוא משפיע על העבודה המשותפת.

ג'מילה: חייבים להודות שאצל כולנו יש רמה כזאת או אחרת של ייאוש מצד אחד ואפילו פחד. אצל רובנו זה לא מגיע לרמות של השפעה ישירה ומשמעותית על התפקוד היומיומי, אבל יש לזה השפעה כללית ומתמשכת לא פחות חמורה.

בעבודה אנחנו לא עוסקות בסכסוך עצמו ובפתרונות. דרך העבודה שלנו היא משותפת והיא עוסקת בנושא הסביבתי ומבחינה זו לא חל שינוי.

ליאורה: המצב מדאיג אותי מאד. במיוחד אם אני צופה בתקשורת – אני דואגת יותר. זו הסיבה שבסבב האירועים האחרון הגיע השלב שבו הפסקתי לצפות בחדשות. בחרתי לברוח למקומות שבהם אני יכולה להשפיע, כי הרי על המצב הביטחוני – אני לא יכולה. בגל האחרון הרגשתי אמפטיה גדולה כלפי הערבים. חששתי לגורלם לא פחות מאשר לגורלם של ילדי, חברי ובני עמי.

מאז האינתיפאדה השניה יש בגליל מסלול די קבוע של הקצנה לכוון הגזענות. אני מסתכלת על החברה היהודית וזה מדאיג אותי.

כיצד ההקצנה הזו באה לידי ביטוי בפעילות שלכן?

ליאורה: כמו לבה שפורצת כל הזמן. הנה דוגמא שתמחיש את ההשתנות: בשנת 2006 פנו אלינו מהושעיה כדי שנעזור להם במאבק נגד הכנסת מפעל I.M.C.  לאזור תעשיה ציפורית. אמרנו להם: המפעל הזה ישפיע גם על הישובים הצמודים לאזור התעשיה - משהד, ריינה, כפר כנה. גרמנו להם לשתף פעולה, ובהתחלה זה בהחלט החזיק מעמד והם אפילו קיבלו פרס על הפעילות המשותפת. אני תוהה האם היום היינו מצליחות לשכנע אותם לפנות אל השכנים? ואיזה סיכוי היה להם לפעול ביחד?

ג'מילה: אנחנו מלוות קבוצת תושבים מעמק יזרעאל שנלחמים נגד הכנסת מפעל פרוטרום לאזור התעשיה. בעמק יש גם ישובים ערבים, אבל רוב הפעילים הם יהודים. במצב הזה של המתח לך תדבר על שיתוף פעולה אזורי. זה כמעט הזוי לבוא ולבקש מתושבים יהודים וערבים לשתף פעולה במאבק סביבתי לאור המצב ולאור מה שהיה בעפולה עכשיו. אפילו לנו קשה להציע. ודווקא עכשיו זה חשוב עוד יותר מתמיד.

איך העובדה שסדר היום בישראל כמו גם בשאר העולם סובב כולו סביב המצב משפיע על העבודה הישירה שלכן?

ג'מילה: כשכל העניין והטיפול של המדינה הוא בנושא הביטחוני,  כל נושא אחר שאנחנו מנסים להעלות נראה זניח ולא חשוב.

ליאורה: דווקא בסבב האחרון של האירועים הצלחנו לגרום לתחקיר חשוב שלנו, התחקיר של חיים רבלין על הזיהום במפרץ, להתפרסם בחדשות ערוץ 2 ב-2.11.15. זה היה ממש ב"שיא האקשן" ולקח נתח ניכר ממהדורת החדשות ביום שבו היו שני פיגועים גדולים במרכז הארץ. מסתבר, שכשעורך המהדורה רוצה, הוא יכול לייצר סדר יום אחר.

מה הכי קשה לכל אחת מכן?

ג'מילה: ביטויי הגזענות והמבטים החשדנים.

ליאורה: הגזענות וחוסר האנושיות.

מה החזון של כל אחת מכן? איך אתן רואות את הגליל בזמן הקרוב? הרחוק?

ג'מילה: לי אין הרבה תקוות, אבל מצד שני אני לא מאמינה ש"נצליח" להחריב את הכל בקרוב. כנראה נחיה כאן ביחד עוד שנים רבות, נמשיך להתמודד עם הבעיות ביחד ונמשיך לנסות למצוא ולמצות את הטוב האפשרי ולשפר את המצב הקיים עד כמה שאפשר.

ליאורה: "...מיום שחרב בית המקדש ניטלה נבואה מן הנביאים וניתנה לשוטים" - אין לי דרך להתנבא. זה תלוי בכל אחד/ת מהתושבים כאן. מדאיגה אותי מגמת ההקצנה של הגזענות בישראל.

אני מקווה שהמגמה הזו תשתנה - השנאה לא תוביל אותנו למקום טוב.

ג'מילה וליאורה לא נשמעות אופטימיות כשהן מביטות על העתיד, ובכל זאת אני רוצה לסיים את הריאיון במשפטים שנאמרו והודגשו כל אורכו, כי בעיניי זהו מסר חשוב שכדאי ללמוד ממנהלות עמותת אל"ס:

ג'מילה: ניכור ושנאה מתגברים במקומות שהם קיימים, אבל היכן שכבר היתה התארגנות משותפת והתחילו לעבוד ביחד, וכל צד גילה שהצד השני הוא פרטנר, גם בתקופות כאלו ממשיכים שיתופי הפעולה. 

ליאורה: המתכון הטוב שיש לנו להציע לזירת שיתופי הפעולה הוא: במקום להקים ארגונים שמטרתם דו-קיום ושיח על הפערים ואי הצדק – נושאים מייאשים וחסרי מוצא – צריך להקים שיתופי פעולה בתחומים ספציפיים, כמו שאנחנו עוסקות בסביבה, כך בחינוך כדוגמת ביה"ס גליל הדו לאומי שבאשבל, באמנות כדוגמת קבוצת הבוק-סרפינג המשותפת של מע'ר-כרמיאל, בעסקים כדוגמת גלידריה בוז'ה בתרשיחא, ובכל תחום של עשיה. ליצור איים של שפיות, של עשייה משותפת, כדי ליצור הרגל, להגיע לאורח חיים משותף בפרקטיקה.

כי אם אנחנו רוצים להגביר את האור (כנראה שלא סתם הריאיון מתקיים בחודש חגי האור – חנוכה וחג המולד), כל פעיל צריך לחשוב איך ליצור חיים משותפים כדרך של אורח חיים, עבודה ושגרה.


ליאורה מימין וג'מילה בועדה הארצית לתכנון ובניה

"في  هذه الأيام التي فيها يقود الانعزال لمزيد من الانعزال، يستمر المتعاونون في التعاون. الاستنتاج، كلما كان هنالك متعاونون أكثر، زادت فرصنا للتقليل من ألكراهية – نعم، جمل كهذه قيلت في ألمقابلة لكن ليس فقط ....

المحامية جميلة هردل-واكيم من الرامة وليئوره أميتاي من حوراشيم تديران معا مؤسسة "أليس" منذ 10 سنوات. أنشأت أليس في الجليل سنة 1990 وبعد بضع سنوات انتشرت فروعها في أرجاء البلاد. لديهن خبرة واسعة في التعامل مع مواضيع حساسة، المواجهات مع السلطة لا تخيفهن.  

لكن اليوم، لا يكون تنظيم حملات للحفاظ على البيئة ،فقط  مواجهة السلطات والاجهزة الإدارية، انما العمل بأجواء غامضة تسود الشارع, خوف نتيجة الانتماء القومي وإنعدام الأمن الشخصي. قابلتهن في مكتبهما في حوارشيم والفضول يتملكني لمعرفة كيف يؤثر الوضع القائم على كل واحدة بشكل شخصي, وهل يؤثر على عملهن المشترك.

جميلة: يجب أن نعترف أن اليأس تسلل الى انفسنا بمستويات مختلفة او حتى الخوف. عند غالبيتنا، هذا الشعور لا يصل لمرحلة بان يصبح عامل مؤثر بشكل مباشر وجذري على الاداء اليومي, لكن يوجد له تأثير بشكل عام ومستمر ولا يقل خطورة.
في العمل نحن لا نتطرق للصراع نفسه وحلوله. طريقة عملنا مشتركة وتتمركز حول موضوع البيئة ولم يطرأ اي تغيير عليها.

ليئوره: الوضع يقلقني جدا. خاصة عندما اتصفح وسائل الاعلام – فيزداد قلقي. وهذا ما دفعني لعدم مشاهدة الأخبار في الاَونة الأخيرة. اخترت الهرب لمجالات استطيع التأثير بها، لأنني لا استطيع التأثير على الوضع الأمني. في الاَونة الأخيرة شعرت بتعاطف كبير اتجاه العرب. قلقت لمصيرهم كما قلقت لمصير أولادي, أصدقائي وأبناء شعبي.
منذ الانتفاضة الثانية نشهد في الجليل ازدياد التطرف نحو العنصرية. انا انظر للمجتمع اليهودي وهذا يقلقني.

كيف يتجلى هذا التطرف في عملكن؟

ليئوره: كالحمم التي تثور كل الوقت. سأعطيك مثالا يجسد التغيير: في سنة 2006 توجهوا لنا من هوشعياه لكي نساعدهم بالحملة ضد فتح مصنع IMC في المنطقة الصناعية تسوبوريت. قلنا لهن: المصنع هذا سيؤثر ايضا على البلدان المجاورة للمنطقة الصناعية –المشهد, الرينة, كفر كنا. دفعنا بهم للتعاون. في البداية استمر التعاون بينهم وحتى انهم حصلوا على جائزة نتيجة تعاونهم. الان اتساءل اذا كنا اليوم  سنقدر على اقناعهم بالتوجه لجيرانهم؟ ما الاحتمال بأن يعملوا معا؟

جميلة: نحن نرافق الاّن مجموعة سكان من عيمك- يزراعيل (مرج بن عامر) الذين يناضلون ضد ادخال مصنع فروتوم للمنطقة الصناعية. في المرج يوجد سكان عرب، لكن معظم النشطاء هم يهود.في الوضع القائم المتوتر، يعتبر الحديث عن تعاون إقليمي تقريبا امرا مستهجنا .او الطلب من سكان عرب ويهود بأن يتعاونوا بحملة للحفاظ على البيئة  وخاصة بعد ما حدث في العفولة هو امر غير عقلاني. من الصعب حتى بالنسبة لنا ان نقترح أمر كهذا. مع العلم انه وبهذا الوقت بالذات، الأمر هام أكثر من ذي قبل.

 

كيف تؤثر حقيقة ان البرنامج اليومي في اسرائيل، كأي بلد في العالم، يدور حول الوضع القائم، على عملكن؟

 

جميلة: كلما كان ما يشغل الدولة هو الوضع الأمني, كل موضوع اخر الذي نحاول طرحه يعتبر هامشي وغير مهم.

ليئوره: في الواقع عقب الاحداث الأخيرة نجحنا بتحفيز الصحفي حاييم رفلين والذي اعد تقريرا مهما حول خليج حيفا، التحقيق كان حول التلوث في الخليج، الذي نشر على القناة الثانية ب-2.11.15. كان هذا التحقيق في "ذروة الاحداث" وأخذ قسم كبيرمن نشرة الأخبار في اليوم الذي حصل به هجومين كبيرين في مركز البلاد. كما تبين, انه عندما يريد الصحفي فهو قادر على ترتيب نظام يومي اخر.

 

ما هو أكثر ما تستصعبنه ؟

 

]جميلة: التفوهات العنصرية ونظرات الشك.

ليئوره: العنصرية وفقدان الانسانية.

 

ما هو حلم كل واحدة منكما؟ كيف ترون الجليل في المدى القريب؟ و البعيد؟

 

جميلة: انا غير متأملة كثيرا، لكن من ناحية أخرى انا لا أؤمن "بأننا سننجح" في خراب كل شيء في الوقت المقبل. من الواضح أننا سنعيش معا لسنوات كثيرة، وسنستمر معا في مواجهة المشاكل وسنستمر  بالمحاولة لإيجاد وابتكار أفضل ما يمكن لتحسين الوضع القائم قدر المستطاع.

يئوره: "... من يوم  خراب الهيكل، أخذت النبوءة من الانبياء وأعطيت للأغبياء" – لا يوجد لدي طريقة للتنبؤ. هذا متعلق بكل واحد وواحدة من السكان هنا. يقلقني تيار التطرف نحو العنصرية في اسرائيل. انا اّمل ان يتغير هذا التيار – الكراهية لن تقودنا لوضع جيد.

جميلة وليئورة لا تبدوان متفائلتين حيال المستقبل، ومع ذلك انا اريد ان انهي المقابلة في جمل قيلت وتم التأكيد عليها خلال اللقاء، لأني كما اعتقد، هذه الرسالة المهمة التي ينبغي تعلمها من مديرات جمعية أليس:

جميلة: الانعزال والكراهية يزدادون  بالأماكن الموجودون بها, لكن أينما يوجد تنظيم مشترك وهناك عمل مشترك، وكل طرف اكتشف ان الطرف الاخر هو شريك، ايضا بفترات كهذه يستمر التعاون.

ليئوره: الوصفة الجيدة التي نقدمها لساحة العمل المشترك: بدلا من اقامة المنظمات التي تهدف للتعايش والحوار على الفجوات والظلم – مواضيع غير مشجعة ولا حل لها– يجب انشاء تعاون في مجالات محددة، كما نفعل نحن – نتعامل مع البيئة، كذلك في مجال التعليم كمدرسة الجليل ثنائية القومية المقامة في اشحار، مثله  في مجال الفن كمجموعة "تصفح الكتاب – book surfing " المشتركة بين المغار وكرميئيل، او في مجالات العمل كمثال "جليدريا – بوزا" في ترشيحا، وفي كل مجال ممكن العمل به. إنشاء جزر من الشفافية، من العمل المشترك، لتحويلها لعادة, للوصول لنهج حياة مشترك عملي.

اذا أردنا زيادة الضوء ( كما يبدو ليس عبثا ان المقابلة عقدت في شهر أعياد النور – حنوكا وعيد الميلاد) كل ناشط عليه ان يفكر كيف يقيم حياة مشتركة كنهج حياة، عملا وروتينا.

 

 

 


ליאורה מימין וג'מילה בועדה הארצית לתכנון ובניה
תיוג
ישובים
חגית לביא حاجيت لافي:

תושבת 'חרשים'. פעילה ב'נשים עושות שלום',  כותבת ועורכת ב'דוגרינט'. ואם נשאר לה זמן כותבת גם סיפורים..
לבלוג של חגית לביא


תגובות

פרסום תגובה חדשה

ערך מאפיין זה ישאר פרטי ולא יוצג באופן ציבורי.
CAPTCHA
בדיקה זו מיועדת לוודא שהינך חי ונושם ואינך מחשב המפיץ ספאם

 

 

* indicates required