תרגום לערבית الترجمة للعربية

הנשים הערביות והבחירות לרשויות המקומיות

النساء العربيات والإنتخابات للسلطات المحلية

נושא

השלטון הערבי המקומי מתמודד עם אתגרים ומשברים גדולים וכרוניים שמאיימים על ישותו וקיומו, ובמהותם של מכשולים אלה קיימת המדיניות הממשלתית המפלה והגזענית שהולכת ומתרחבת

(תרגום:  סאמיה נאסר)

 

הזירה הפוליטית המקומית מתעוררת והיא מעידה על תנועה רחבה בתקופה הזאת, כאות כוננות לבחירות לרשויות המקומיות הכלליות במדינה, ובתוך החברה הפלסטינית בישראל במיוחד. העיתונות הערבית ואתרי האינטרנט עסוקים בקצב גדול וסיקור רחב בכוננות הזאת ובבריתות, הגשת המועמדויות, הבחירות לפריימריס בכל עיר ובכל משפחה, מפלגה או רשימה. אבל אחד מהנושאים החשובים נשאר מחוץ לתמונה, נעדר ולא קיים בשיח הציבורי, והוא השתתפות הנשים הערביות בבחירות, כאילו שהרשות המקומית הוא נושא שהדיון בו מוגבל לגברים בלבד.

השלטון הערבי המקומי מתמודד עם אתגרים ומשברים גדולים וכרוניים שמאיימים על ישותו וקיומו, ובמהותם של מכשולים אלה קיימת המדיניות הממשלתית המפלה והגזענית שהולכת ומתרחבת. מחסור בתקציבים, הקריטריונים הבירוקרטים המפלים, מינוי הועדות הקרואות שמנהלות את הכפר בעודן מתכחשות לרצונם של התושבים ולעקרונות הדמוקרטיה וזכות הבחירה.

חלק גדול מהממונים הם פעילים במפלגות הציוניות שבשלטון, ואינטרס הציבור הוא בתחתית סולם העדיפויות שלהם. בנוסף, השירותים שהרשות המקומית מספקת והמוסדות שהיו בשליטתה עברו הפרטה בשנים האחרונות והרשות הוצאה מתפקידה, וצריך לציין גם, שחלק מהרשויות עברו איחוד, הגם שהוכח שהאיחוד הזה הוא כשלון, מה שגרם להידרדרות הרשויות המקומיות כמה שנים אחורה.

החברה הערבית סובלת ממשברים רבים, שאין מקום להזכיר את כולם בהקשר הזה, במיוחד בתחום קריסת הערכים, התפשטות האלימות וכלי הנשק, הריסת בתים והתדרדרות רמת החינוך, מחסור בהזדמנויות עבודה, והגברת האבטלה וגידול הפערים בין ערבים ויהודים. התמוטטות התשתיות, הזנחת המרחב הציבורי, ונטישת המשכילים הערבים לתפקידם הפעיל והחשוב בהכוונת דעת הקהל ועיצובה.

בעוד שהמתבונן במערכות הבחירות, ובייצוגן של הנשים הערביות יכול לראות, ובקלות, שהנשים הערביות נעדרות ומוקצות ממקומות ריאליים במועמדות לראשות הרשות או למועצה המקומית. לתופעה הזאת כמה סיבות: המבנה החברתי הפטריארכלי (שגם מרחיק את הצעירים) המשך שליטת הזהות החמולתית והעדתית כמסגרות ייצוגיות, היחלשות המפלגות והתנועות הפוליטיות, והסכמתן לשיתוף פעולה עם המבנים החברתיים הקיימים ולפעמים ניצול המבנים האלה, בנוסף להרבה גורמי אלימות שלוקחים תפקיד פעיל בכמה מהיישובים הערבים, בעוד שגם ראש המועצה לפעמים נתקל באיומים, מה שגורם להרבה מהנשים הערביות להתרחק מהזירה הזאת.

לפי דעתי, קיימת חשיבות גדולה להתחזקות השלטון המקומי הערבי כמוסד נבחר, במטרה לטפל באתגרים הגדולים. כמו כן יש לטפל במשברים השונים שהחברה הפלסטינית נתקלת בהם ובמרכזם פיתוח וייצור מנהיגות קבוצתית פעילה וחזקה שיש לה חזון מקיף וראייה מתקדמת, ודבר כזה לא יקרה כל עוד הנשים לא שותפות באופן מלא ופעיל בתהליך, השותפות היא זכות להן וחובה עליהן בעודן אלמנט שווה בחברה, ועל המפלגות הפוליטיות, בהיותן יותר מאורגנות ובעלות  משאבים, להוביל את התהליך הזה ולהבטיח ייצוג הולם לנשים.

מבין נקודות האור שעלינו לציין בהקשר הזה - המספר ההולך וגובר של נשים ערביות משכילות ואינטלקטואליות, ובעלות יכולות וכשרונות, שיש ביכולתן לקחת תפקיד מרכזי ולהשתתף בבחירות. כמו כן יש הרבה מממוסדות החברה האזרחית שהכשירו ועודדו הרבה נשים לקחת חלק פעיל בבחירות, וקיימת היום קבוצה רחבה של נשים שביכולתן לרוץ לבחירות והן ראויות לכך וביכולתן לתת את הדעת בצורה שונה ולגיטימית סביב רוב הנושאים שמעסיקים את החברה שלנו.

מי שעוקב אחרי המהמפכות והמחאות במדינות הערביות, ושתי האינתפאדות הפלסטיניות וכל המאבק הפלסטיני, יכול לראות שלנשים היה תפקיד מרכזי וחשוב למרות השתייכותן לאידולוגיות וארגונים שונים, דבר שתרם להגשמת הצלחות.

מן הראוי היה שהנשים ישיגו ייצוג הולם בלי התערבות הכנסת, או העמדת המכסות שמבטיחות ייצוג לנשים במפלגות, אבל בגלל  שלא חל שיפור במצב, היה מן הראוי שהכנסת תתערב להבטחת אחוז השתתפות הנשים בבחירות לרשויות המקומיות, כפי שעשו הרבה מן המדינות הדמוקרטיות, ובמקביל, על הנשים לא לשבת ולחכות לשינוי. עליהן לקחת את היוזמה ולהעמיד את עצמן במרכזה של הזירה הפוליטית, וכך לא ניתן יהיה להתכחש לקיומן.

עוד בנושא

סליחה, איפה זה רחוב הדמוקרטיה? / דפנה בן ברוך

"בבחירות לרשויות המקומיות, העדר הכתובות  בערים הערביות מעודד הצבעה חמולתית ופוגע בדמוקרטיה ובחופש ההצבעה."

עלי חיידר
עלי חיידר

إن الحكم المحلي العربي يواجه تحديات وأزمات كثيرة ومزمنة تهدد كيانه ووجوده، وفي صلب هذه المعيقات السياسات الحكومية المميزة، والعنصرية الآخذة  بالازدياد. قلة الميزانيات، المعايير البيروقراطية التمييزية

تشهد الساحة المحلية حراكاً واسعاً هذه الفترة، وذلك استعداداً للانتخابات للسلطات المحلية في البلاد، بشكل عام، وفي المجتمع الفلسطيني في الداخل، بشكل خاص. وتطالعنا صحفنا العربية ومواقع الانترنيت، بوتيرة كبيرة، وبتغطية شاملة، على الاستعدادات والتحالفات والترشيح والانتخابات التمهيدية في كل بلدة وعائلة وحزب وقائمة، ولكن أحد المواضيع الهامة بقي شبه منسيّ ومغيَّب وغير حاضر في الحيّز العام، ألا وهو مشاركة النساء العربيات في الانتخابات، وكأن السلطة المحلية هي موضوع خوضُه مقصورٌ على الرجال فقط.

إن الحكم المحلي العربي يواجه تحديات وأزمات كثيرة ومزمنة تهدد كيانه ووجوده، وفي صلب هذه المعيقات السياسات الحكومية المميزة، والعنصرية الآخذة  بالازدياد. قلة الميزانيات، المعايير البيروقراطية التمييزية، تعيين اللجان المعيّنة التي تدير البلدات العربية ضاربة رغبة المواطنين ومبادئ الديمقراطية وحرية الانتخاب عرض الحائط، ناهيك على أن الكثير ممن يعيّنون ينتمون إلى الاحزاب الصهيونية الحاكمة ومصلحة المواطنين هي في أسفل سلّم أولوياتهم، بالإضافة إلى ذلك فإن العديد من الخدمات التي تقدمها السلطات المحلية، والمؤسسات التي تمتلكها قد خُصّصت في السنوات الأخيرة، وخرجت من نفوذ السلطات المحلية، يجب الإشارة، أيضاً إلى أن بعض السلطات المحلية العربية قد دمجت ، وقد أثبتت عملية الدمج فشل الفكرة وأدّت إلى تراجع السلطات المحلية العربية عدة سنوات إلى الوراء.

إن مجتمعنا العربي يعاني العديد من الأزمات التي لا مجال لذكرها جميعاً في هذا السياق وخصوصاً في مجال انهيار القيم، وانتشار العنف والسلاح، وهدم المنازل وتردّي مستوى التعليم، وقلة فرص العمل وازدياد البطالة واتساع الفجوات بين العرب واليهود وتردي البنى التحتية، وضعف وإهمال الحيّز العام، وتخلي المثقفين العرب عن دورهم النهضوي والتوعوي والفعال.

إن المتأمل في الحملات الانتخابية، وفي تمثيل النساء العربيات فيهن يستطيع الملاحظة، وبسهولة، تغيّب وتغييب دور النساء العربيات كمشاركات، إما كمرشحات للرئاسة أو للعضوية، في أماكن متقدمة. هنالك عدة أسباب لهذه الظاهرة منها: المبنى الاجتماعي الأبوي (الذي يقصي الشباب أيضاً)، استمرار هيمنة الهويات العائلية والطائفية كأطر ممثلة، ضعف الأحزاب والحركات السياسية، وتقبلها وتفاعلها مع المباني الاجتماعية القائمة وأحياناً استثمارها، هنالك عوامل عنيفة تأخذ دوراً فعالاً في العمليات الانتخابية في العديد من البلدات العربية، كما أن رئيس السلطة هو أحياناً محط تهديدات، مما يجعل العديد من النساء العربيات ينأين بأنفسهن عن هذا النشاط.

باعتقادي، هنالك أهمية كبيرة لتقوية الحكم المحلي العربي، كمؤسسة منتخبة من قبل المواطنين، من أجل التعاطي مع التحديات الكبيرة، كما يجب معالجة الأزمات العامة التي يواجهها المجتمع الفلسطيني وفي أساسها خلق وتطوير قيادة جماعية ومؤسسات جماعية فاعلة وقوية وذات رؤيا شاملة وتطلعات نهضوية ولن يحدث هذا كله إلا إذا تمّت مشالاكة مجموعة النساء مشاركة فعّالة وشاملة، فالمشاركة هي حق لهن وواجب عليهن كعنصر متساوٍ في المجتمع، وعلى الأحزاب السياسية بصفتها الأكثر تنظيماً وموارد أن تقود هذه المسيرة وأن تضمن تمثيلاً جيداً للنساء.

من بين نقاط الضوء التي يجب الإشارة إليها في هذا السياق هي الازدياد الكبير في نسبة النساء العربيات المتعلمات والمثقفات، وذوات القدرات والكفاءات واللواتي باستطاعتهن أخذ دور فعّال والمشاركة في الانتخابات. كما أن العديد من مؤسسات المجتمع المدني قد أهلت ودعمت العديد من النساء للمشاركة في الانتخابات، وهنالك شريحة واسعة من النساء يمكن أن يخضن الانتخابات وهن جديرات بذلك وباستطاعتهن تقديم ودهات نظر مختلفة وشرعية حول مجمل القضايا التي يواجهها مجتمعنا.

إن المتأمل في الثورات والاحتجاجات في الدول العربية، والانتفاضتين الفلسطينيتين ومسيرة النضال الفلسطيني يستطيع أن يرى بأن النساء لعبن دوراً مركزياً وهاماً رغم انتمائهن إلى مشارب فكرية وتنظيمية مختلفة مما ساهم في تحقيق النجاحات.

كان من الأفضل أن تحصل النساء على تمثيل لائق دون تدخّل البرلمان، أو وضع "نظم الكوتا" في الأحزاب، ولكن ما دام الوضع سيئاً جداً فمن الضروري أن يتدخل البرلمان لضمان نسبة مشاركة النساء في الانتخابات للسلطات المحلية، كما فعلت العديد من الدول الديمقراطية، وفي المقابل، يجب على النساء ألا ينتظرن قدوم التغيير وأن يأخذن زمام المبادرة وأن يضعن أنفسهن في مركز الساحة السياسية، وعندها لا يمكن تجاهلهن وتغييبهنّ.

עלי חיידר
עלי חיידר
תיוג
עלי חיידר علي حيدر:

עו"ד,  עד לאחרונה מנהל שותף של עמותת סיכוי, תושב אעבלין


תגובות

פרסום תגובה חדשה

ערך מאפיין זה ישאר פרטי ולא יוצג באופן ציבורי.
CAPTCHA
בדיקה זו מיועדת לוודא שהינך חי ונושם ואינך מחשב המפיץ ספאם