תרגום לערבית الترجمة للعربية

מדוע אנו מפחדים מה"נכבה"?

لماذا نخاف من النكبة؟

נושא

הפחד מהנכבה נובע לא מגאווה לאומית, אלא מחוסר בטחון. הפחד הזה משתק אותנו. הוא הופך אותנו, את הישראלים היהודים, לפחות אנושיים.

הנשיא האמריקאי, פרנקלין דלנו רוזבלט, אמר ש"אין ממה לפחד אלא מהפחד עצמו." המלים האלה מהדהדות בתוכי בכל פעם שאני חושב על ההתייחסות של רוב הישראלים היהודים לנושא ה"נכבה". בשבילי, הקמת מדינת ישראל, המדינה היהודית, היא לא פחות מנס ומקור של שמחה אמיתית. כעולה מארה"ב, עליתי ארצה מפני שהרגשתי שאין לי מקום אחר בעולם שבו אני יכול להרגיש לגמרי בבית, פוליטית, תרבותית ורוחנית.

עם זאת, אינני יכול להתכחש לעובדה, שבעקבות הקמתה של מדינת ישראל, עבר אסון על התושבים הערבים והפלסטינים שחיו פה מאות ואלפי שנים. מאות אלפי פלסטינים גורשו, ברחו או נעקרו ואלו שנשארו הפכו בן לילה לזרים בבית שלהם. אינני רוצה כרגע להיכנס לשאלות כגון "מי אשם?" או "מי התחיל?" או "מי עשה מה למי?" מפני שהאובדן והסבל האנושיים של העם הפלסטיני ברורים לכולם, ללא קשר לשאלות האלה. 

אז מדוע קשה לנו, או לפחות לרוב הישראלים היהודים והממשלה שלנו, להכיר בנכבה שעברה על העם הפליסטיני? נדמה לי שהתשובה היא פחד. אנחנו פשוט מפחדים שהכרה בנכבה חותרת מתחת ללגיטימיות של מדינת ישראל. אני לא מבין את זה. אם אני באמת מאמין בזכותי לחיות בארץ ישראל ולהקים מדינה, הנותנת ביטוי להיסטוריה ולתרבות היהודית, מדוע אני, 65 שנה לאחר הקמתה, צריך לפחד מההכרה בסבל העם שהפסיד ושילם מחיר גבוה על זה? 

לדעתי, ההפך הוא הנכון. רק כאשר אנחנו, היהודים, מכירים ומכבדים את האובדן והכאב האמיתיים של העם הפלסטיני, רק אז נוכל להתחיל לבנות חיים ביחד. "אהה," תגיד, "אין שום בעיה, אבל הם צריכים להכיר בזכות שלי להיות כאן." כאן הבלבול הגדול. הרי ההכרה בנכבה של הפלסטינים לא צריכה להיות מותנית בקבלת צדקתי מצדם. 

על בסיס מה אני אומר את זה? על בסיס המקורות היהודיים. בחג הפסח, כמו בכל החגים, היהודים קוראים את תפילת ה"הלל", המורכבת מתהילים המבטאים את שמחתנו ומודים לאלוהים על כך שהוא מציל אותנו מכל רע.  אבל, בניגוד לחגים אחרים, בחול המועד פסח וביום האחרון של החג, אנחנו לא קוראים את כל ההלל, אלא מדלגים על חלק מהתהילים.

מדוע? מפני שבזמן שאנחנו שמחים על קריעת ים סוף, נס שהציל את בני ישראל מיד המצרים שרדפו אחריהם, אנחנו מפחיתים מהשמחה שלנו לזכר החיילים המצרים שטבעו בים סוף (כך גם עם היין ששופכים  כאשר זוכרים את המכות). זאת אומרת, אנחנו מכירים בסבל של הזולת מפני שהוא בן אנוש, במיוחד כאשר שילם מחיר על חירותנו, ללא קשר לנסיבות. 

הפחד מהנכבה נובע לא מגאווה לאומית, אלא מחוסר בטחון. הפחד הזה משתק אותנו. הוא הופך אותנו, את הישראלים היהודים, לפחות אנושיים. אבל אין ממה לפחד, אלא מהפחד עצמו. אם נתגבר על הפחד ונכיר בסבל של הזולת, נוכל להתחיל לשים קץ לסבל ולבנות חיים משותפים, שהם מקור לצמיחה ושמחה לכולם.

עריכה: ליאת טאוב

עוד בנושא

מה בין השואה לנכבה? ما بين الكارثة والنكبة / מאמון פעאור

באותו יום.. ה- 15 במאי בשנת 1948 - צעירים פלסטינים זוכרים / סמאח בסול

צילום: סמאח בסול

فقط عندما نستطيع -نحن اليهود- الاعتراف واحترام الفقدان والالم الحقيقيين اللذان ذاقهما الشعب الفلسطيني، فقط عندها نستطيع البدء ببناء حياة مشتركة..

 

الرئيس الامريكي، فرانكلين دالنو روزفيلت، قال "لا يوجد شيء نخافه سوى الخوف نفسه". هذه الكلمات ترن في داخلي كل مرة افكر في كيفية تعامل غالبية الاسرائيليين اليهود مع موضوع النكبة. بالنسبة لي تأسيس دولة اسرائيل –الدولة اليهودية- ليس اقل من معجزة ومصدر لفرح حقيقي. كمهاجر من الولايات المتحدة وصلت الى البلاد لاني شعرت بانه لا يوجد لي أي مكان اخر في العالم،  فيه احس باني تماما في بيتي – سياسيا، حضاريا وروحانيا. ومع ذلك، لا استطيع ان اتجاهل حقيقة، انه بعد قيام دولة اسرائيل، مر السكان العرب والفلسطينيين بكارثة وهم اللذين عاشوا هنا مئات والاف السنين. مئات الاف الفلسطينيين طردوا، هربوا، اقتلعوا من بيوتهم وهؤلاء الذين بقوا تحولوا بين ليلة وضحاها لغرباء في ارضهم. لا اريد الان التطرق لاسئلة مثل "من المتهم؟" او " من الذي بدأ؟" او "من عمل ماذا ولمن؟" لان الفقدان والمعاناة الانسانية التي ذاقها الشعب الفلسطيني واضحة للعيان بدون أي علاقة لهذه الاسئلة.

ولهذا لماذا من الصعب علينا، او على الاقل لغالبية الاسرائيليين اليهود وايضا لحكومتنا، الاعتراف بالنكبة التي مرت على الشعب الفلسطيني؟ اعتقد ان الجواب سيكون الخوف. نحن ببساطة نخاف بان اعترافنا بالنكبة سينزع الشرعية عن دولة اسرائيل. انا لا افهم هذا. اذا كنت اؤمن بحقي في الحياة في دولة اسرائيل وان اقيم دولة تعبّر عن التاريخ والحضارة اليهودية، فلماذا انا وطيلة 65 عاما بعد قيامها- يجب ان اخاف من الاعتراف بمعاناة الشعب الذي خسر ودفع ثمن غالٍ جراء خسارته؟ باعتقادي، العكس هو الصحيح. فقط عندما نستطيع -نحن اليهود- الاعتراف واحترام الفقدان والالم الحقيقيين اللذان ذاقهما الشعب الفلسطيني، فقط عندها نستطيع البدء ببناء حياة مشتركة. "اه" ستقول، " لا يوجد أي مشكلة، لكن عليهم هم ايضا ان يعترفوا بحقي بالوجود هنا" . وهنا الارتباك الكبير. لان الاعتراف بنكبة الشعب الفلسطيني لا يجب ان تكون مشروطة بقبول حقي من ناحيتهم.

على اية اساس انا اقول هذا ؟ على اساس المصادر اليهودية. في عيد الفصح، مثلما هو الامر في كل الاعياد، يقرأ اليهود صلاه "الشكر" المؤلفة من مزامير تعبر عن فرحتنا ونشكر الله على انه انقذنا من كل سوء. ولكن بعكس بقية الاعياد، في ايام الفصح وفي اليوم الاخير، فنحن لا نقرأ كل المزامير وانما نقفز عن بعضها. ولماذا؟ لانه وفي الوقت الذي نفرح لانشقاق  البحر الميت- المعجزة التي انقذت بني اسرائيل من ايدي المصريين الذين لحقوا بهم- نحن نقلل ايضا من الفرحة تخليدا لذكرى الجنود المصريين الذين غرقوا في البحر الميت (كذلك الامر بالنسبة للنبيذ الذي يسكب عندما نتذكر الضربات המכות).  وهذا يعني ، اننا نعترف بمعاناة الاخر لانه بشر- خاصة لانه دفع الثمن مقابل حريتنا- دون اية علاقة بالظروف.

الخوف من النكبة ينبع ليس من فخر قومي انما عن عدم الثقة. فهذا الخوف يشلنا. يحولنا-  أي الاسرائيليين اليهود- لاقل انسانية. لكن لا يوجد مم نخاف سوى من الخوف نفسه. اذا ما تغلبنا على الخوف واعترفنا بمعاناة الاخرين، يمكن البدء بوضع نهاية للمأساة وبناء حياة مشتركة تكون مصدر نمو وفرح للجميع. 

צילום: סמאח בסול
תיוג
פרופ' ויקטור פרידמן:
פרופ' ויקטור פרידמן, פסיכולוג ארגוני ויו"ר המרכז למחקר פעולה ולצדק חברתי במכללת עמק יזרעאל

 


תגובות

פרסום תגובה חדשה

ערך מאפיין זה ישאר פרטי ולא יוצג באופן ציבורי.
CAPTCHA
בדיקה זו מיועדת לוודא שהינך חי ונושם ואינך מחשב המפיץ ספאם